“Klimaatverandering vraagt om nieuwe samenwerkingen”

Hittestress, hoosbuien en bosbranden. We lezen erover in de krant én zien de effecten om ons heen. Het klimaat verandert. Daphne Braal, bestuurder bij Vidomes: “Ook onze huurders hebben daar last van. Onze woningen zijn namelijk niet gebouwd op die extreme weersomstandigheden. Het veranderende klimaat is een nieuwe maatschappelijke opgave, waar we nieuwe samenwerkingen voor nodig hebben. Daarom ben ik ontzettend blij dat we nu aan tafel zitten met het Hoogheemraadschap van Delfland.”

Samen zorgen voor voldoende groen en blauw

Riolering die de forse regenbuien niet aankan. Huurders die last hebben van hittestress, omdat ze op de derde verdieping wonen onder een plat dak. Dit soort voorbeelden komen steeds vaker voor. Daphne: “Een voorbeeld dat mij is bijgebleven, is dat we in Rijswijk de groenvoorziening in een straat aanpakten. Samen met de gemeente. De gemeente had oude bomen gerooid. Kort daarna ging het heel hard regenen, waardoor kelders van ons woongebouw onder water stonden. De gemeente en wij hadden die impact niet voorzien. Die oude bomen hielden blijkbaar eerder veel regenwater vast. Gelukkig zijn er in deze straat nieuwe bomen teruggeplaatst. Maar dit was wel een eyeopener. We moeten samen zorgen voor voldoende groen en blauw in een gebied, om het ook in de toekomst leefbaar te houden.”

Klimaatadaptief in 2050

En dat klinkt Manita Koop als muziek in de oren. Zij is lid van het dagelijks bestuur van het Hoogheemraadschap van Delfland (HHD). “Het doel is dat onze regio klimaatadaptief is in 2050. Dat betekent dat we voorbereid zijn op steeds extremer weer. Dat klinkt ver weg, maar niets is minder waar. We zien de effecten nu al - neem het voorbeeld van Daphne. Daarnaast moeten we nú investeren voor later. Zodat mensen over 30 jaar ook wonen en werken in een veilige en gezonde leefomgeving. Dat krijgen we alleen samen voor elkaar. Van bewoners tot bouwpartners. En wij moeten eveneens buiten ons watersysteem (gemalen, dijken, kanalen) kijken wat nodig is. Ruimte om water op te vangen en vast te houden, is schaars. Groen is belangrijk. Zo houden bomen water vast en zorgen ze voor het geleidelijk indalen van hoosbuien. Groen zorgt ook voor verkoeling en schaduw.”

“En groen zorgt voor meer geluk”, vult Daphne aan. “Dat is wetenschappelijk bewezen. Zo heeft het effect op je ademhaling en word je er rustiger van. En op een groene plek in de wijk kunnen kinderen spelen en bewoners elkaar ontmoeten. Daarom willen we meer groen toevoegen rond onze woningen - in samenwerking met de gemeente en het Hoogheemraadschap.”

“De gemeente had oude bomen gerooid. Kort daarna ging het heel hard regenen, waardoor onze kelders onder water stonden. De gemeente en wij hadden die impact niet voorzien.”

Versnelling in bewustwording

Maar voelen de benodigde partners en bewoners de urgentie ook? Manita: “Het gebed van de waterschapper luidt niet voor niets: ‘Geef ons heden ons dagelijks brood, en af en toe een bijna-watersnood’. We investeren veel in bewustwording. Neem de bewonerscampagne over het vergroenen van tuinen. Tegels eruit, groen erin. Want ook bewoners maken echt het verschil. Gelukkig merk ik dat er nu een versnelling zit in de bewustwording. Dat komt niet alleen door deze zomer, ook door de overstroming in Limburg in 2021. De coronaperiode die een andere manier van denken meebracht. Zoals het thuiswerken. En de oorlog in Oekraïne: we denken meer na over andere vormen van energie. Wat belangrijk is, is dat het Hoogheemraadschap aan tafel zit bij de provincie. Omdat we willen dat er eisen komen voor de bodem- en waterkwaliteit bij ruimtelijke ontwikkelingen. Wetgeving helpt ook.”

Werk met werk maken

Daphne: “Gelukkig zie ik in de bouwsector ook een omslag. Er zijn steeds meer bouwpartijen die zich realiseren dat klimaatadaptatie een doelstelling is waar ook zíj actief aan bij moeten dragen. En daarbij niet alleen de stenen, maar ook de mensen betrekken. Eerlijk is eerlijk: ook bij Vidomes wisten we eerst niet waar we nou precies voor aan de lat staan bij het onderwerp klimaatadaptatie. Het is een nieuw vraagstuk, dat vraagt om nieuwe verkenningen én nieuwe samenwerkingen.”

Op 31 augustus ondertekenden de gemeente Rijswijk, het HHD en de woningcorporaties Vidomes en Rijswijk Wonen een intentieovereenkomst. Daarmee spreken deze partijen uit om samen te werken aan klimaatadaptatie en biodiversiteit. Manita: “Ik ben hier erg blij mee. Het is onze eerste overeenkomst met corporaties én de gemeente samen. Zo kunnen we samen meters maken. En met zichtbare stappen anderen inspireren. Neem sedumdaken op woningen. Een bewoner woont dan aangenamer door de verkoeling en minder harde geluiden bij stortbuien. Het dak vangt het water op, waardoor er minder snel kans is op wateroverlast, én het is groener. Je maakt werk met werk door dingen samen aan te pakken.”

Bestuurlijke afwegingen van elkaar leren kennen

Daphne: “Omdat onze samenwerking nieuw is, moet je elkaar ook leren kennen. Elkaars bestuurlijke afwegingen bijvoorbeeld. Zo heeft het waterschap het principe ‘bodem en water eerst’.” ”Klopt”, vult Manita aan, “dat betekent dat je eerst kijkt naar de structuur van de bodem vóórdat je bouwt. Kan de bodem het hebben? Is er voldoende wateropvang en beheer mogelijk? Anders krijg je later problemen. Iedereen heeft belang bij die water- en bodemtoets, want je bouwt voor de lange termijn.”

Daphne: “Maar zie daar wel het dilemma. Er is woningnood in Nederland, en er zijn maar weinig bouwlocaties beschikbaar. En dan moeten we óók nog eens meer en beter rekening houden met de eisen die bodem en water stellen. Toch moeten we wel, want de klimaatomstandigheden zijn veranderd.”

Van dromen naar doen: de blauw, groene leefomgeving

Komende tijd werken de partners van de intentieovereenkomst een uitvoeringsplan uit voor Rijswijk. Manita: “We brengen vanuit het waterschap de aandachtsgebieden in kaart: wat zijn kritieke plekken voor wateroverlast en hittestress? De gemeente legt haar plannen ernaast voor de openbare ruimte. En de corporaties voor renovaties en nieuwbouw. En zo gaan we samen aan de slag.”

“Het is een ontdekkingsreis, waar we onze bewoners goed bij willen betrekken”, zegt Daphne. “Zo beginnen we met pilotprojecten waar we van leren. Alles met de volle overtuiging dat we elkaar nodig hebben om deze opgave te realiseren. En dan gaan we van dromen naar doen – naar die blauwe, groene leefomgeving.”

Partners aan het woord #SamenDoorpakken

We zijn het er vast over eens: samenwerken is essentieel om onze grote maatschappelijke opgaven te bereiken. Maar hoe pakken we samen door? Met misschien nog méér resultaat? In deze rubriek laten we partners aan het woord die op nieuwe en slimme manieren samenwerken.